Listy perskie - Montesquieu (Monteskiusz)
Tytuł oryginału: Lettres persanes
Przełożył i wstępem opatrzył: Tadeusz Żeleński (Boy)
Monteskiusz w "Listach perskich" (1721) poddał krytyce porządek panujący we Francji przed rewolucją, traktując ustrój państwowy Anglii jako wzorzec do naśladowania. Monteskiusz wyszedł od koncepcji prawa naturalnego, wywodząc (w niezgodzie z Hobbesem), że prawo stanowione zostało ustanowione dla poskromienia dzikości natury. Przy tworzeniu prawa należy brać pod uwagę naturalne uwarunkowania, które kształtują ducha praw. Do tych uwarunkowań należą: wielkość terytorium państwa, klimat, religia, obyczaje, historia, formy gospodarowania oraz zasady rządzenia.
Ze wstępu:
„Listy perskie” są dla czytelnika interesującego się piśmiennictwem francuskim niezmiernie ciekawym dokumentem, jako pierwsza przygrywka do owej wielkiej bitwy, jaką myśl będzie toczyć przez cały ciąg wieku XVIII, ze wszystkim, co stanowiło nietykalną świętość dla jego poprzedników. Zaczyna się ta książeczka niby jeden z modnych wówczas romansów czerpiących kanwę z fantastycznego, lubieżnego Wschodu i jego serajów; szereg początkowych listów trzymany jest w tym tonie. Wśród tego nieznacznie, raz po razu wślizguje się w korespondencję Riki i Usbeka - z których każdy przedstawia jeden z profilów samego autora - jakieś zagadnienie polityczne, religijne, społeczne, oświetlone ze śmiałością niezwykłą nawet na ów czas rozluźnienia wszelkiego autorytetu, a zręcznie osłonięte rzekomą naiwnością „barbarzyńców”. Ważne kwestie tyczące sztuki rządzenia się narodów, później do gruntu wyczerpane w wielkim dziele autora „Listów”, w „Duchu praw”, przeplatają się ulotną satyrą towarzyską i obyczajową, ledwie znaczoną lekkimi, lecz pewnymi dotknięciami ołówka. Tu parę listów stanowiących gruntowny traktat o kolonizacji; ówdzie sprawy religii, finansów, filozofii, i znowuż inne materie; a wśród tego, dla orzeźwienia, lubieżna opowiastka, do której wzory, jeżeli wierzyć famie, mógł autor zaczerpnąć z prawdziwego życia wielkich dam Regencji, zaczynając od córki regenta...
Seria: Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej (BKPiO) 294 str., oprawa twarda, format 110x185
Stan: b.dobry
Wyd.: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979
ISBN: -
