Godki z Grojca - Józef Karol Nowak
Pełny tytuł: Godki z Grojca dziadka i babki nieboscyków. Panie, łodpuś jim ta grzychy
Zebrał i opracował: Józef Karol Nowak
Zbiór 85 "godek" (ludowych gawęd) spisanych w gwarze górali Beskidu Żywieckiego.
Na końcu słownik wyrazów gwarowych.
Ze wstępu:
Na poparcie słuszności opublikowania "Godek..." pragnę miłym czytelnikom przypomnieć słowa Adama Mickiewicza, które brzmią następująco: "Należy otrząsnąć się ze zgubnych wpływów cudzoziemskich gramatyków, estetyków, retoryków i pokazać zarówno w książce w poezji, jak i w toku nauczania właściwy język polski, to znaczy język pełen prostoty i naturalności, język ściśle spleciony z mową ludzi. Tylko taki język powinien być przedmiotem największego zainteresowania gramatyków. Doskonaleniu i pielęgnowaniu takiego języka nie mogą służyć przepisy i normy ustalone z myślą o języku arystokratycznych salonów (...) bo doskonalenie i kultura języka - to także sprawa wychowania i całego narodu (...)".
Od siebie dodałbym, że nie rozumie ducha i pragnień narodu ten, kto "nie czuje korzeni" wyrażanych mową praojców, pielęgnowanych jeszcze w gwarze ludzi wiejskich w pieśni ludowej i obyczaju.
Do opracowania tych "godek", zasłyszanych przeze mnie w kręgu rodzinnym, na wsi żywieckiej i notowanych od małości - przyczynili się prawnukowie moich dziadków (Panie, łodpuś im grzychy) rodu Caputów z Grojca i Nowaków z Bystrej, spowinowaconych. (...)
Gwara żywiecka, w której są zapisane "godki dziadka ji babki - nieboscyków z Grojca" cechuje się właściwościami o doniosłym znaczeniu dla językoznawców i dla studiów nad językiem polskim. Z tego względu gwarą żywiecką powinny zainteresować się kompetentne ośrodki naukowe i literackie. (..)
Gwara żywiecka, a raczej gwary Żywiecczyzny - gdyż trudno wyobrazić sobie na tym obszarze tylko jedną gwarę dającą się ująć w jakieś reguły gramatyczne i fonetyczne - językoznawcy zaliczają do narzecza małopolskiego, w szczególności do grupy tzw. gwar podhalańskich. (...)
Za źródło do opracowania niniejszej publikacji posłużyły notatki autora, gromadzone od roku 1935 z inspiracji Koła Krajoznawczego Młodzieży Państwowego Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Żywcu, obejmujące opowiadania ze środowisk wiejskich na Żywiecczyźnie (Grojec, Wieprz, Bystra, Brzuśnik, Juszczyna).
Seria:
336 str., oprawa miękka, format 115x220
Stan: b.dobry (-) otarcia i przybrudzenia okładki, stemple biblioteczne
Wyd.: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1989 (wydanie 1, nakład tylko 8.000 egz.)
ISBN: 83-205-4064-X |
