Tytuł oryginału:
Tłumaczenie:
Opracowanie: Teresa Kruszewska
Ilustracje: Eugeniusz Markowski
Nakład tylko 8.253 egzemplarze!
Wybrane z niniejszej antologii francuskie nowele XVII wieku należą do najcelniejszych literacko utworów tego gatunku o zróżnicowanej o bogatej tematyce: nowele historyczne, sensacyjne, łotrzykowskie, sentymentalne, fantastyczne i moralistyczne.
Historyje świeże i niezwyczajne były do niedawna uważane za dzieło anonimowe. Pewne światło na postać autora rzuciło odnalezienie drugiej części zbioru, którą rozpoznano w rękopisie 707 z dawnej Biblioteki Baworowskich (obecnie w zbiorach Biblioteki Ukraińskiej Akademii Nauk we Lwowie). Analiza rękopisu nasunęła wniosek, że autorem był jeden z ojców Towarzystwa Jezusowego. Zakomunikowawszy to w osobnym artykule, nie prowadziłem dalszych poszukiwań w tym zakresie. Podjął je natomiast Stanisław Obirek, który uznał, że obydwa manuskrypty wyszły spod ręki jezuity Michała Jurkowskiego (1682-1758). Wiadomo wszakże, że niektóre zawarte w nich narracje nie zostały przekazane przez niego w oryginalnej wersji językowo-stylistycznej. Inne też budzą pod tym względem rozmaite wątpliwości. Można jednak przypisać Jurkowskiemu autorstwo
Historyj przynajmniej jako twórcy antologii opowiadań, redaktorowi dzieła, które sam przedsięwziął „ku większej chwale Boga”. To on nadał owemu dziełu tytuł i zadecydował o jego kompozycji, zawartości, koncepcji i wydźwięku ideowym.
Julian Krzyżanowski nazwał
Historyje świeże i niezwyczajne „jednym z wcześniejszych ogniw łączących kulturę polską z francuską”. Spośród 87 narracji z pierwszej części Historyj aż 73 są przeróbkami siedemnastowiecznych nowel francuskich. Polski autor sięgnął do tekstów, które choć wyszły spod piór różnych pisarzy — Jean-Pierre’a Camusa, Clauda Malingre’a i François de Rosseta — należą do tego samego gatunku prozatorskiego, określanego mianem histoire tragique.
Spis treści:
- Historyja bardzo ucieszna z francuskiego języka przełożona
- Antypasty małżeńskie
- O Galezyjusie, synu Demokryta, i Filidzie, córce Arystydesa szlachty Cypryjskiego królestwa
- O Przemysławie, książęciu Oświęcimskim, i o Cecylijej, małżonki jego, dziwnej stateczności Gato
- Różne historyje z różnych autorów wybrane
- O dowcipnej przewrotności białogłowskiej
- O troskliwym rozpamiętwaniu godziny śmiertelnej
- O złośliwej świegotliwości bialogłowskiej
- O szkodliwej niewierności białogłowskiej
- O pierzchliwej ciekawości białogłowskiej
- O wdzięczności bestyjalskiej a niewdzięczności ludzkiej
- O sztucznym ulowieniu złodzieja nocnego
- O dochowaniu czystej wierności małżeńskiej Gato
- O niewdzięczności synowskiej przeciw ojcu
- O nadobnej Paskwalinie, jako prze gładkość swą od Wenusa wiele ucierpieć musiała
- Historyje świeże i niezwyczajne
- [Straszliwe występki zakonnicy Mellisy, diabelskiej kochanki]
- [Skromna Agnieszka między filutami]
- [Okpienie lubieżnego lichwiarza]
- [Czartowski kaganek]
- [Zbrodnia na maskaradzie]
- [Polityka i amory]
- [Podstępny cudzołożca dekretowany na gardło]
- [Oficer w miłosnych uściskach szatana]
- [Krwawa zemsta parobka]
- [Nieudany spisek Tiepolego]
- [Bunt Tawana]
- [Niezwykłe przypadki Karola de Rochefort]
- Komentarz
- Posłowie
Gato
188 str., oprawa twarda płócienna, format 170x245
Stan: b.dobry (-) minimalny „kurz historii” na okładce
Wyd.: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1961
ISBN: -
