Wybór i opracowanie: Hanna i Witold Szymanderscy

„Zbiorek, który oddajemy do rąk Czytelnika, ma dosyć szczególny charakter. Nie ma tu bowiem kolęd w ich wersji klasycznej. Są to głównie przeróbki znanych kolęd, to znaczy nowe teksty pisane do znanych kolędowych melodii, a także trochę wierszy oryginalnych, będących niewątpliwie kolędami, do których - o ile nam wiadomo - nikt nie skomponował muzyki (może nie zdążył?).
Łączy je to, że pisane były przez Polaków pod wpływem bieżących okoliczności od roku 1830 aż do dzisiaj - i dotyczą Polski. Walki o wyzwolenie Polski, nadziei na jej odrodzenie, radości z odzyskania niepodległości w roku 1918, rozpaczy z ponownej jej utraty, znowu walki, znowu rozpaczy, znowu nadziei i tak na przemian - poprzez stan wojenny z grudnia 1981 r. i dalej...
Jest więc ten zbiorek jak gdyby obrazem historii Polski ostatnich stu sześćdziesięciu lat - odbitym w kolędach.
Oczywiście, nie jest to pełny obraz. Nie ulega wątpliwości, że pomimo przewertowania wielu setek śpiewników, antologii poetyckich, druków ulotnych, czasopism i gazet - nie udało nam się odnaleźć wielu kolęd o treści patriotycznej i politycznej, jakie w tym czasie powstały. Nie mieliśmy zresztą takich ambicji, nie jest to przecież praca naukowa.
Drugi możliwy - a niezależny od nas powód niepełności obrazu historycznego, jaki ten zbiorek daje, wynika stąd, że poezja, tak jak każda sztuka - podlega modom. A w niektórych okresach nie było mody na przerabianie kolęd w duchu patriotycznym. Naród wolał inne rodzaje poezji. Na przykład, w czasie Powstania Listopadowego powstały setki wierszy i pieśni patriotycznych śpiewanych na różne melodie - ale kolęd bardzo mało. To samo dotyczy Powstania Styczniowego i okresu bezpośrednio po nim. Oczywiście, twórczość kolędowa nie zanikła zupełnie, była jednak niewielka w stosunku do innych rodzajów poezji śpiewanej. Moda na kolędy okolicznościowe, głównie patriotyczne, co zrozumiałe w ówczesnych okolicznościach - odrodziła się w Polsce w drugiej połowie XIX wieku i - z pewnymi wahaniami - trwa do dzisiaj. Dlatego też w tym zbiorku wyraźnie widać dysproporcje ilościowe: niektóre wydarzenia z naszej historii mają więcej „swoich” kolęd niż inne...”

Spis treści (poniżej tylko nieco więcej niż połowa zawartości książki!):
Wstęp 5
Motto 17
Hymn do Boga - autor nieznany, 1830 r 18
Oda - R.M., 1830 r 20
Bóg się rodzi - Gustaw Ehrenberg, 1848 r 21
Psalm wigilijny - Cyprian Kamil Norwid, bez daty 22
Kolęda - Władysław Syrokomla, 1852 r 23
Kolęda - Apollo-Nałęcz Korzeniowski, 1861 r 25
Polska kolęda - Karol Baliński, 1863 r 26
„Pan z nieba..." - autor nieznany, po 1863 r 28
Kolęda - Wacław Święcicki, 1879 r 30
Idzie stary wiarus - autor nieznany, przed 1898 r 31
Kolęda - autor nieznany, 1895 r 33
Kolęda - autor nieznany, przed 1900 r 35
Kolęda - autor nieznany, przed 1900 r 39
Kolęda robotnicza - autor nieznany, przed 1900 r. 41
„Dziś obchodzi cały lud...”- autor nieznany, przed 1900 r 43
Kolęda robotnika polskiego - M. Markowska, 1905 r. 45
Hej kolęda, kolęda... - autor nieznany, 1905 r 47
Lulajże Jezuniu - Kajetan Sawczuk, przed 1914 r 50
Kolęda o legionistach - Mieczysław Opałek, 1914 r. 52
Na Wigilię-Józef Teslar, 1914 r 54
„Przybieżeli od patroli...”- Feliks K., 1915 r 55
*** - autor nieznany, Legiony, 1914 r 57
Kolęda żołnierska - Antoni Bogusławski, 1914 r 59
Wśród nocnej ciszy - autor nieznany, Legiony , 1914 r. 60
Wśród nocnej ciszy - autor nieznany, 1914 r 61
Kolęda Legionów - autor nieznany, 1915 r 63
Wilia w domu - autor nieznany, 1915 r 65
Kolęda Legionów - „Barszcz”, 1915 r 66
Hej kolęda - autor nieznany, 1915 r 67
Kolęda Czwartaków - Józef Teslar, 1915 r 68
Kolęda żołnierska 1915 roku - L. Markowski, 1915 r. 70
Kolęda - Walenty Pasierb, 1915 r 71
Kolęda - F. Mreńca, 1915 r 73
Kolęda ludu polskiego na tułaczce (I) - Stanisława Korczak, 1915 r 74
Kolęda ludu polskiego... (II) - Stanisława Korczak, 1915 r 76
Lulajże żołnierzu - Henryk Zbierzchowski, 1916 r. 77
Kolęda lwowska - „Reflex”, 1918 r 78
Kolęda żołnierska - Artur Schroeder, 1918 r 80
„Bóg się rodzi, Pan nad Pany...” - autor nieznany, 1918 r 82
Wśród nocnej ciszy - pieśń ludowa, Warmia, plebiscyt 1920 r 84
„Radość Polaka...” - ksiądz J. R. - 1918 r 85
Skarga betlejemska - ks. Alfred Wróblewski, 1918 r. 88
Kolęda - Antoni Bogusławski, przed 1927 r 90
Kolęda na czasie - St. Statucki, 1926 r 91
Hej Polacy! - autor nieznany, 1931 r 93
Hej kolęda, kolęda - autor nieznany, 1931 r 94
U żłóbka - ksiądz Józef Janiszewski, 1926 r 96
Kolęda warszawska 1939 - Stanisław Baliński, 1939 r. 98
Kolęda żołnierska - Tadeusz Fangrat, 1941 r 99
Kolęda - Marian Hemar, 1942 r 100
Kolęda - Krzysztof Kamil Baczyński, 1942 r 101
Kolęda - Czesław Miłosz, 1942 102
Zbudźcie się żołnierze - Andrzej Manteuffel, 1942 r. . 103
Kolęda wojenna - Roman Sadowski, 1942 r 104
Kolęda - Leon Pasternak, 1942 r 105
Lulajże Jezuniu na polskiej ziemi - autor nieznany, 1942 r 107
Kolęda zła - Tadeusz Borowski, 1943 r 108
Kolęda lagrowa - Halina Golczowa, 1942 r 109
Mały Jezusiczek - autorka nieznana, 1943 r 111
Kolęda - Leopold Staff, bez daty 112
Lwowska kolęda 1943 - Jadwiga Gamska-Łempicka, 1943 r 113
Kolęda - Leonard Podhorski-Okołów, 1943 r 115
(…)
itd. itd…. aż do współczesnych tekstów kolęd napisanych m.in. przez Macieja Zembatego, Josifa Brodskiego, Wojciecha Młynarskiego, Ernesta Brylla, Jana Zalewskiego.


176 str., oprawa miękka, format 145x200
Stan: b.dobry (-) lekkie przybrudzenia okładki
Wyd.: Wydawnictwo Epoka, 1989
ISBN: -