Rośliny lecznicze: podstawy biologii i agrotechniki - Antonina Rumińska

Cześć ogólna zawiera zarys rozwoju zielarstwa, informacje o związkach biologicznie czynnych w roślinach leczniczych oraz o czynnikach zmienności ciał czynnych w roślinach Gato. Cześć szczegółowa charakteryzuje poszczególne rodziny roślin oraz przedstawicieli tych rodzin (motylkowate, makowate, ślazowate, rutowate etc. etc.)

Książka przeznaczona jest głownie dla biologów, hodowców i agrotechników, chociaż może zainteresować również farmakognostów i farmakologów od strony zmian zawartości ciał czynnych w surowcu roślinnym.

Spis treści:
CZĘŚĆ OGÓLNA
1. Z historii zielarstwa......... 17
Zielarstwo w Polsce......... 26
Literatura ............... 31
2. Substancje swoiste w roślinach leczniczych ..... 32
Wielocukry......... 33
Flawonoidy.......... 35
Kumaryny............ 38
Kardenolidy......... 39
Saponiny............ 43
Terpenoidy — olejki terpenowe....... 45
Fenole.......... 47
Alkaloidy......... 57
Alkaloidy tropanowe . . . 60
Alkaloidy opium................. 63
Alkaloidy sporyszowe........ 64
Garbniki.................... 67
Składniki mineralne .......... 67
Literatura..................... 69
3. Czynniki zmienności substancji czynnych w roślinie
Zmienność genetyczna................72
Zmienność ontogenetyczna (rozwojowa) . . . . 76
Zmienność modyfikacyjna (środowiskowa)........ 78
Inne czynniki zmienności........... 89
Czynniki działające po zbiorze rośliny......... 92
Literatura............97
CZĘŚĆ SZCZEGÓŁOWA
1. Rodzina motylkowate — Papilionaceae . .... 99
Lukrecja gładka — Glyrrhiza glabra L............ 99
Surowiec................... 101
Agrotechnika................... 103
Literatura Gato.................... 104
Kozieradka pospolita — Trigonella loenum graecum L......... 105
Surowiec.................. 105
Agrotechnika.............. 107
Literatura .............. 108
2. Rodzina makowate — Papaveraceae........ 109
Mak lekarski — Papaver somnilerum L Gato............. 109
Surowiec................... 111
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 115
Zmiany zawartości i składu alkaloidów w ontogenezie...... 118
Wpływ warunków środowiska............. 121
Agrotechnika.................. 124
Choroby i szkodniki................ 128
Literatura.................... 129
Glistnik jaskółcze ziele — Chelidonium maius L.......... 131
Surowiec................... 132
Zmienność w obrąbie gatunku............. 133
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. . 133
Agrotechnika.................. 137
Literatura ....... 138
3. Rodzina ślazowate — Malvaceae........ . ho
Prawoślaz lekarski — Althaea ollicinalis L............ 140
Surowiec................... 142
Rozwój rośliny................. 144
Agrotechnika................ . . 146
Choroby i szkodniki................. 148
Literatura.................... 149
Malwa czarna (Prawoślaz wysoki) — Althaea rosea Cav. var. nigra .... 149
Surowiec................... 150
Rozwój rośliny................. 151
Agrotechnika.................. 152
Choroby i szkodniki................ 152
Literatura.................... 153
4. Rodzina rutowate — Rutaceae.......... 154
Ruta zwyczajna — Ruta graveolens L............. 154
Surowiec................... 155
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 156
Agrotechnika.................. 160
Literatura.................... 161
5. Rodzina baldaszkowate — Umbelliłerae...... 162
Kminek zwyczajny — Carum carvi L............. 162
Surowiec...... 164
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 165
Wpływ warunków środowiska.......... 169
Agrotechnika................. . 171
Produkcja nasion................. 174
Choroby i szkodniki................ 174
Literatura.................... 174
Koper włoski — Foeniculum capillaceum Gilib. . . 176
Surowiec................... 177
Rozwój ontogenetyczny rośliny...... 178
Agrotechnika............. ....... 181
Choroby i szkodniki.............. . 183
Literatura.................... 183
Kolendra siewna — Coriandrum sativum L. ......... 184
Surowiec.............. 187
Rozwój ontogenetyczny rośliny...... . 188
Wpływ warunków środowiska...... .... 194
Agrotechnika............ ... . . 195
Choroby i szkodniki................ 198
Literatura.................... 198
Arcydzięgiel — ArchangeHca ollicinalis Hoflm....... 200
Surowiec................... 202
Rozwój rośliny.........203
Agrotechnika.................. 205
Choroby i szkodniki.................... 208
Literatura............................... ... . 208
Lubczyk ogrodowy — Levisticum ollicinale Koch........ . 209
Surowiec.............................. 209
Rozwój ontogenetyczny rośliny...... 211
Agrotechnika.................. 213
Choroby i szkodniki........ . 214
Literatura ................ ..... 214
6. Rodzina wargowe — Lamiaceae {Labiatae) . . . . . 216
Mięta — Mentha.................. 216
Mięta pieprzowa — Mentha piperita L......... .......... 218
Surowiec......................... 220
Zmienność w obrębie gatunku..................... 222
Rozwój rośliny.................. 224
Zmiany zawartości i składu olejku............ 225
Wpływ czynników środowiska............... 226
Agrotechnika....... 230
Choroby i szkodniki............. 236
Mięta polej — Mentha pulegium L.................. 237
Surowiec...................... 237
Rozwój ontogenetyczny rośliny........ .......... ... 238
Agrotechnika.................... 239
Mięta japońska — Mentha arvensis L. var. piperascens Malinvaud Gato...... 240
Surowiec............... 240
Agrotechnika.................. 241
Literatura...................... 242
Tymianek — Thymus Gato................ 245
Tymianek — Thymus vulgaris L.............. . 246
Surowiec............ ............... 247
Zmienność w obrębie gatunku............... 249
Rozwój rośliny............ 251
Wpływ warunków środowiska......... . . ... 253
Agrotechnika.................... 254
Literatura.................... 257
Szałwia lekarska — Salvia otticinalis L. ...... 253
Surowiec.................. . 258
Rozwój ontogenetyczny rośliny......... . 261
Wpływ warunków środowiska............. 267
Agrotechnika.................. 269
Literatura................ 272
Majeran ogrodowy — Origanwn majorana L. . . . 273
Surowiec................... 274
Zmienność w obrąbie gatunku........... . . 276
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 277
Wpływ czynników środowiska............. 279
Agrotechnika.......... 283
Produkcja nasion................. 285
Choroby i szkodniki................ 285
Literatura.................... 285
Lawenda wąskolistna — Lavendula vera DC.......... 286
Surowiec................ 288
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 291
Wpływ czynników środowiska......... 293
Agrotechnika..... . . . 293
Literatura.................... 297
Melisa lekarska — Melissa otlicinalis L.......... . 298
Surowiec................... 298
Rozwój ontogenetyczny rośliny......... 300
Agrotechnika.................. 302
Choroby i szkodniki ............ 304
Literatura.............. . . . I 304
Hyzop lekarski — Hyssopus oiticinalis L........... 305
Surowiec................... 306
Zmienność w obrębie gatunku............. 307
Rozwój rośliny................. 308
Agrotechnika.................. 309
Choroby i szkodniki ................ 310
Literatura............. . . . . 310
Cząber — Saturea.................. 310
Cząber ogrodowy — Saturea hortensis L............. 311
Surowiec................... 312
Zmienność w obrębie gatunku....... 312
Rozwój rośliny................. 315
Wpływ czynników środowiska..........,. . . .316
Agrotechnika............... ... . 317
Produkcja nasion...... . . .... 318
Choroby i szkodniki................ 318
Literatura.................... 318
Bazylia — Ocimum.................. 319
Bazylia pospolita — Ocimum basilicum L....... 320
Surowiec................... 322
Rozwój ontogenetyczny rośliny ............. 323
Wpływ czynników środowiska...... ..... 325
Agrotechnika............ 326
Produkcja nasienna................ 328
Choroby i szkodniki................ 329
Literatura..................' 329
7. Rodzina psiankowate — Solanaceae ...................... 331
Pokrzyk — Atiopa............... 331
Pokrzyk wilcza jagoda — Atropa belladonna L.......... 332
Surowiec................... 333
Zmienność w obrębie gatunku...... 335
Rozwój rośliny......... 336
Wpływ czynników środowiska ......... 340
Agrotechnika........... ... 340
Produkcja nasienna................ 346
Choroby i szkodniki................. 346
Literatura.................... 347
Lulek czarny — Hyoscyamus niger L.......... 348
Surowiec.............. . 349
Rozwój ontogenetyczny rośliny .......... 351
Wpływ czynników środowiska............. 352
Agrotechnika.................. 353
Produkcja nasienna................... 354
Literatura.................... 355
Bieluń — Datura.................. 355
Bieluń dziędzierzawa — Datura stramonium L........... 357
Surowiec................... 358
Zmienność w obrąbie gatunku ............. 359
Rozwój ontogenetyczny rośliny.............. 359
Zmiany zawartości i składu alkaloidów . ........ 362
Wpływ warunków środowiska............. 365
Agrotechnika................. . 365
Produkcja nasienna................ 366
Bieluń indiański — Datura inoxia Mili. ............ 367
Surowiec.................... 367
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 369
Zmiany zawartości i składu alkaloidów........... 371
Wpływ czynników środowiska............. . 373
Agrotechnika.................. 374
Literatura.................... 376
Papryka roczna (pieprzowiec roczny, pieprz turecki) — Capsicum annuum L. . 378
Surowiec................... 380
Zmienność w obrębie gatunku............. 382
Rozwój rośliny................. 383
Wpływ czynników środowiska............. 386
Agrotechnika............... . 387
Choroby i szkodniki................ 391
Literatura.................... 392
8. Rodzina trędownikowate — Scrophulariaceae .... 394
Naparstnica — Digitalis................ 394
Naparstnica purpurowa — Digitalis purpurea L.......... 397
Surowiec................... 399
Zmienność w obrębie gatunku.............. 400
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 401
Zmiany zawartości glikozydów............. 402
Wpływ czynników środowiska............. 403
Agrotechnika.............. 403
Produkcja nasienna ... 406
Choroby i szkodniki................ 407
Naparstnica wełnista — Digitalis lanała Ehrh...... . 407
Surowiec....... 409
Zmienność w obrębie gatunku............. 410
Rozwój ontogenetyczny rośliny......... . . . . 412
Zmiany zawartości i składu glikozydów...... 415
Wpływ warunków środowiska............ . 417
Agrotechnika................. . 418
Choroby i szkodniki.............. 422
Literatura.................... 422
9. Rodzina kozłkowate — Valeiianaceae . ... . . . 426
Kozłek lekarski — Valeriana oiiicinalis L....... .... 427
Surowiec.................... 429
Zmienność w obrębie gatunku........... 430
Rozwój ontogenetyczny rośliny........... 431
Wpływ warunków środowiska............. 433
Agrotechnika.................. 436
Produkcja nasienna................... 440
Choroby i szkodniki................. . 441
Literatura.................. 441
10. Rodzina złożone — Asteraceaę (Compositae) ...................... 443
Rumianek pospolity — Mafricaria chamomilla L. ..... . . . 443
Surowiec................. . 445
Zmienność w obrębie gatunku............. 448
Rozwój ontogenetyczny rośliny . . . . . . 450
Zmiany zawartości substancji czynnych....... 453
Wpływ czynników środowiska..... . . . . . 453
Agrotechnika...... . . . 456
Produkcja nasienna......... . . . .461
Choroby i szkodniki.............. .. 462
Literatura.................... 462
Krwawnik — Achillea . . . . . 465
Krwawnik pospolity — Achillea millelolium L......... . 465
Surowiec............ . . . . 467
Zmienność w obrębie gatunku.......... . 469
Rozwój rośliny.......... 472
Wpływ czynników środowiska........... . 478
Agrotechnika............. . 479
Literatura.................... 482
Bylica estragon — Artemisia dracunculus L........... 483
Surowiec . . . ... . ... 484
Zmienność w obrębie gatunku......... . 485
Rozwój ontogenetyczny rośliny . . . .... . 487
Agrotechnika................. . 489
Choroby i szkodniki......... .. 490
Literatura................ .. . 490
Rumian szlachetny (Rumianek rzymski) — Anfhemis nobllis-L, .. . 490
Surowiec.................,.-., 491
Zmienność w obrębie gatunku........... . ... 492
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 493
Wpływ czynników środowiska............. 496
Agrotechnika.................. 497
Literatura.................... 498
Nagietek (Nogietek) — Calendula oiiicinalis L.......... 499
Surowiec................... 499
Rozwój ontogenetyczny rośliny........... . . 501
Agrotechnika.................. 503
Produkcja nasienna................ 504
Choroby i szkodniki................ 504
Literatura.................... 504
11. Rodzina liliowate — Liliaceae.......... sos
Konwalia majowa — Convallaria maialis L........... 505
Surowiec................... 506
Zmienność w obrębie gatunku............. 508
Rozwój ontogenetyczny rośliny............. 510
Zmiany aktywności biologicznej i zawartości glikozydów...... 512
Agrotechnika.................. 513
Literatura.................... 516
12. Sporysz — Claviceps purpureae Tul........518
Surowiec................... 519
Biologia rozwoju grzyba............... 520
Zmienność w obrębie gatunku............. 522
Zmiany zawartości i składu alkaloidów w czasie rozwoju...... 524
Zależność między rośliną-gospodarzem a pasożytem....... 525
Wpływ czynników środowiska............. 527
Metody produkcji alkaloidów sporyszowych......... 528
Agrotechnika żyta jako żywiciela sporyszu......... 528
Produkcja alkaloidów sporyszowych na pożywkach....... 533
Literatura.................... 534
Literatura uzupełniająca............. 535
Skorowidz................... 537



386 str., oprawa twarda, płócienna, format 175x245
Stan: b.dobry (-) lekko przybrudzona okładka
Wyd.: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973