Z szachami przez wieki i kraje jest rzadkim w literaturze światowej wydawnictwem szachowym o charakterze bogato ilustrowanej monografii anegdotycznej, ukazującej rozwój i znaczenie gry szachowej na przestrzeni wielu stuleci i w różnych stronach globu ziemskiego.
Szachy zapisały się interesująco w dziejach kultury i obyczajów. Były one i są tematem licznych utworów literackich i dzieł sztuki, stanowiły przedmiot dociekań myślicieli i uczonych, dostarczały obfitego materiału zbieraczom różnych kuriozów i ciekawostek. Książka korzysta z tych bogatych zasobów, łącząc felietonową gawędę z cytatami z dzieł pisarzy i naukowców, przeplatając rozważania materiałami dokumentalnymi, anegdotą, żartem bądź innymi drobiazgami z szachowego panopticum.
Na stronę ilustracyjną książki składa się ponad 500 rycin, reprodukcji obrazów, sztychów, karykatur, zdjęć, fotosów, ekslibrysów, znaczków pocztowych itp. Wiele rysunków wykonanych zostało specjalnie do tej książki przez czołowych polskich artystów plastyków.
Spis treści:
- Z LAMUSA HISTORII
(Narodziny gry w szachy. Indie czy Chiny? Persowie i Arabowie popularyzują grę w szachy. Wędrówka na Wschód i Zachód. Głos ma archeologia. Heraldyka. Szachowe motywy w rycerskich eposach, sagach i bylinach. Średniowieczne traktaty i moralitety. Rozwój piśmiennictwa i teorii. Pierwsi wielcy mistrzowie. Szachy w Polsce. Okres nowożytny historii szachów. Mistrzostwa świata. Nasze dni)
- DALECY I BLISCY KREWNI
(Metryka szachów. Zmiany reguł gry. Ewolucje szachownicy i figur. Czaturanga. Szatrandż. Gra królewska, Wielkie szachy. Kurierska gra. Szachy Timura. Szachy astronomiczne. Zatrikion. Sjan-ci. Szogi. Tablicowe gry egipskie. Warcaby. Wei-ki czyli go. Latrunculi. Rytmomachia. Gry wojenne. Warianty i odmiany współczesnych szachów nieortodoksyjnych)
- NA POGRANICZU MATEMATYKI I ROZRYWKI
(Szachownica i postęp geometryczny. Zadania konikowe. Kwadraty magiczne. Ruchem skoczka. Zadania z hetmanami i wieżami. Możliwości ustawień figur na szachownicy. Obliczenia liczby możliwych partii. Próby opracowania matematycznej teorii gry w szachy. Dowód kategoryczności gry szachowej. Remis czy też wygrana określonej strony? Śmierć teorii remisu. Perspektywy)
- SPORT, NAUKA CZY SZTUKA
(Wielostronny charakter gry szachowej. Istota gry szachowej. Filozofia i psychologia gry. Poglądy na rolę społeczną i wychowawczą gry szachowej. O naturze sportowej szachów. Synteza)
- AUTOMAT GRA W SZACHY
(Kempelen i jego mechanizmy. Gracz w Szachy. Usiłowania rozwiązania zagadki automatu. Historia o oficerze Wrońskim. Powieść i film „Gracz w szachy”. Ajeeb i Mephisto. Maszyny grające w szachy w literaturze fantastyczno-naukowej. Elektromagnetyczny automat Torresa y Quevedo. Maszyny elektronowe zaczynają grać w szachy. Cybernetyka i heretyka na usługach szachowego programowania automatów. Komputery podnoszą swe szachowe kwalifikacje. Co dalej?)
- WOJNA I MIŁOŚĆ NA SZACHOWNICY
(Symboliczne odniesienia szachów do życia i śmierci. Przenośnie językowe, literackie i filozoficzne. Szachy środkiem wyrazowym satyry politycznej. Personifikacje figur. Analogie z wojną. Zwady przy szachownicy. Pojedynki. Walka o kobietę. Szachy miłosne)
- GDY FIGURY SZACHOWE STAJĄ SIĘ LUDŹMI
(Sen Poliphila. Maskarady i turnieje szachowe. „Żywe szachy” na dworze pani Kwinty-Esencji. Widowiska szachowe w Europie i Azji. Tradycyjny pojedynek w Marostica. Incydent w teatrze „Glob”. Balety szachowe na scenie i ekranie. Rekonstrukcje znanych bitew. Przedstawienia szachowe na ulicach, placach i stadionach)
- KTO I KIEDY
(Ankieta. Głowy koronowane i szachy. Politycy oraz wodzowie. Szachiści w sutannach. Myśliciele i uczeni. Mężowie stanu i działacze państwowi. Pisarze i poeci. Malarze. Muzycy. Wśród filmowców. Kosmonauci)
- MOZAIKA ARTYSTYCZNA
(Szachy w poezji. Fragmenty z nowel i powieści. Gra w szachy w sztukach scenicznych. W kręgu malarstwa. Szachy i muzyka. Tematyka szachowa w filmach fabularnych i animowanych)
- GABINET OSOBLIWOŚCI (Gra „na ślepo”. Poczta kojarzy graczy. W więzieniu i niewoli. Ściśle tajne. Słynne zbiory. Małe i duże formy plastyczne. Filatelistyka i filumenistyka. Ciekawostki zoologiczne. Diabelskie sprawki. Detektyw ma głos. „Cudowne dzieci”. Wieś szachowa. Szach i mat klientowi. Kibic - istota nieznana)
- LITERATURA
- AUTORZY ILUSTRACJI
- ŹRÓDŁA REPRODUKCJI
- INDEKS NAZWISK
Gato
Seria:
380 str., oprawa twarda płócienna, złocenia, obwoluta, format 215x280 mm
Stan: b. dobry, okładka i środek czyściutkie (-) przybrudzona i podniszczona obwoluta (rozdarta na ok połowie długości na krawędzi przedniej zakładki)
Wyd.: Sport i Turystyka, 1984 (wyd. 3 uzupełnione i poprawione)
ISBN: 83-217-2431-0
