Jak Nanna swą córeczkę Pippę na kurtyzanę kształciła - Pietro Aretino
Ilustracje: Janusz Stanny
Pietro Aretino (1492-1556) - włoski pisarz polityczny, satyryk i publicysta okresu renesansu, zwany "biczem książąt". Autor wielu utworów ukazujących obyczajowość dworu i mieszczaństwa włoskiego.
Gdy w roku 1517 na papieski dwór Leonowy przybył pieszo z Perugii młody malarz Pietro Aretino, nikt nie przypuszczał, że ma przed sobą godnego następcę najznakomitszego paszkwilisty Poggia. Wkrótce skandalista Aretino stał się ubóstwiany, przebogaty, ale nikogo też tak się nie obawiano. Dlaczego tak się stało, dowiesz się z tej książki. Dziś niektórych ten tekst może rozśmieszyć lub zgorszyć, ale tak na prawdę to zawarty jest w nim renesansowy pogląd na świat i człowieka....
Niech te fragmenty będą przykładem:
(...)"Słuchaj uważnie i dobrze sobie w pamięć wbij kazanie moje i przypowieści. w dwóch słowach nauczę cię wszystkiego. Białogłowy, które się nierządem bawią, nazywają się kawalerkami, iż jeżdżą na głowie amantów jako na ośle, bo to z włoskiego caballo - koń, z łaciny caballus, jak tedy rycerz koniem, tak te nierządnice kochankami swymi rządzą. Zaś jeśli doktory, filozofowie, kupcy, rycerze, mnisi, parochy, szlachcice, wielcy panowie, ba!... Salomonowie nawet stają się igraszką w ręku byle jakiej wietrznicy, wyobraź sobie, cóż dopiero uczyni z nimi podwika mająca szczyptę dowcipu w przyrodzeniu!"(...)
(...) Nanna:
- Pippo! Ludziom zawżdy mówię, że masz lat szesnaście, naprawdę masz ich już dwadzieścia, jak obszył. Albowiem urodziłaś się wkrótce po konklawe Leona i w tymsamym czasie, gdy cały Rzym wrzeszczał: - Hura! Hura!, ja ryczałam wtedy w porodowej boleści. "Och! Ach! Rety! Gwałtu!... Ażeby cię". Przyszłaś więc na świat w chwili, gdy herb Medyceuszów przybijano do portalu św. Piotra (1513 r.)
Pippa:
- Oto jeszcze jeden powód więcej, abym czasu po próżnicy nie traciła! Opowiadała mi krewniaczka Sandra, że świat chce teraz wiedzieć tylko o jedenasto- albo dwunastolatkach,inne zasię w rachubę nie idą.
Nanna:
- Temu nie przeczę! Ale ty najwyżej na czternaście lat wyglądasz. Powróćmy jednak do materii właściwej. Słuchaj mnie i nie myśl o niebieskich migdałach! Wyimaginuj sobie, że ja jestem bakałarzem, a ty żaczkiem, który się sylabizowania uczy, albo jeszcze lepiej, ja się stanę kaznodzieją, a ty pobożnym parafianinem! Jeśli chcesz być jak ów żaczek, to słuchaj uważnie swego bakałarza, aby cię na kobiercu nie rozciągnięto! Jeśli zaś chcesz się stać pobożnisiem, to zapamiętaj wszystkie słowa kazań, aby nie wpaść do domu wiecznego potępienia.
Pippa:
- Postaram się was zadowolić! (...)
Nanna:
- Tak, tak, moja Pippo, nie trać zimnej krwi i czy to milczysz, czy mówisz, zachowuj się tak, aby zarówno twoja mowa, jak i milczenie były pełne powabu i godności. Nie rzucaj wokół spojrzeń chutliwych! Wzrok twój winien być wzrokiem mnicha, który spogląda na cnotliwe i czyste mniszeczki! Stęsknione spojrzenia i namiętne półsłówka zachowaj dla przyjaciela, który ugaszcza cię stołem i łożem. Śmiejąc się, nie rycz głośno kurwim sposobem, szczęki szeroko rozdziawiając, że aż do gardzieli można by było zajrzeć.
Pippa:
- Zakonotuję to sobie! (...)
Nanna:
- A kiedy podadzą sałatę, nie rzucaj się na nią jak krowa na siano, bierz drobne kawałeczki i nie zatłuszczaj palców podnosząc je do ust. Nie pochylaj się przy tym nad stołem, jakbyś chciała strawę z talerza porwać. Tak czynią tylko flądry nie mające pojęcia o dobrym wychowaniu!
- Siedź pełna godności, wdzięcznym ruchem wysuwając ręce. Gdy ci się pić zachce. kiwnij na sługę, lecz jeśli dzbany na stole stoją, usługuj sobie sama. Nie napełniaj kieliszka po brzegi, przytykaj wargi wdzięcznie do szkła i nigdy jednym haustem do dna nie wysączaj.
Pippa:
- A jeśli będę miała wielkie pragnienie?
Nanna:
- To wszystko jedno! Pij mało, aby cię nie okrzyczano za wielką pijaczkę i żarłoczkę. Nie żryj potraw z otwartymi ustami i nie mlaskaj językiem. Jedz tak, żeby tego słychać nie było. Podczas obiadu nie rób z pyska cholewy, mów mało, chyba żeby cię o to proszono. Poczęstuje cię ktoś z gości jaką potrawą, skrzydełkiem kury, kawałkiem kapłona lub piersią kuropatwy, to przyjmij dar z piękną podzięką i przymilnym uśmiechem, spojrzyj jednak pytająco na swego miłośnika, jakbyś go prosić chciała o milczące przyzwolenie. Po skończonym obiedzie nie czkaj i nie pierdź, na miłość boską!
Pippa:
- A jeśli mi się czknięcie lub pierdnięcie wypsnie?
Nanna:
- Br... wtedy nie tylko ci, co się łatwo brzydzą, ale i sama obrzydliwość będzie się brzydzić tobą!
Pippa:
- A cóż mam robić, kiedy obiad się skończy?
Nanna:
- Rozmawiaj krótką chwilę ze swoim sąsiadem, ale nie opuszczaj miejsca obok swego gacha (...). I wystrzegaj się, wystrzegaj się, jak morowej zarazy, aby nikt nie widział ani nie słyszał, jak sikasz! Nie chodź do wychodka, nie podcieraj się chusteczką, albowiem będą z tego plewy dla owych kur, które byle mierzwo rozgrzebują! Gdy będziecie już w alkierzu, podczas gdy on na gwałt będzie ściągał szaty, ty rozbieraj się powoluteńku, mrucząc coś do siebie, i wzdychaj od czasu do czasu. (...)
Wydane w formie miniksiążeczki (miniatura)
366 str., oprawa twarda, format 55x65
Stan: b.dobry (-) pożółkły grzbiet
Wyd.: Artystyczne i Filmowe, 1984
ISBN: 83-221-0319-0 |
