Ireneusz Iredyński, wł. Ireneusz Kapusto (ur. w 1939 w Stanisławowie, zm. w 1985 w Warszawie), polski prozaik, dramaturg, poeta, scenarzysta i autor piosenek, licznych słuchowisk radiowych, tłumacz literatury niemieckiej, angielskiej, francuskiej, serbsko-chorwackiej, fińskiej. W latach 70. partner życiowy Jadwigi Staniszkis.
Należał do tak zwanego nurtu "anarchistycznego cynizmu i nihilizmu" w literaturze polskiej. W utworach swych demaskował objawy mitomanii, frustracji, kompleksów, będących przyczyną przemocy, okrucieństwa i upodlenia ludzi. W twórczości dramaturgicznej koncentrował się na zagadnieniach psychologiczno-obyczajowych. 

Urodził się 4 czerwca 1939 w Stanisławowie. Po wojnie mieszkał w Bochni i w Krakowie, gdzie w 1957r. ukończył gimnazjum i Liceum im. Tadeusza Kościuszki. W 1955 r., w dodatku do "Dziennika Polskiego", opublikował swój pierwszy wiersz "Podhale zimą". W tym samym roku został przyjęty do Koła Młodych przy krakowskim oddziale Związku Literatów Polskich. W 1958 r. przeniósł się do Warszawy, a w 1959 został członkiem rzeczywistym ZLP.
Po krótkim, burzliwym i pełnym ekscesów życiu (dwa małżeństwa, wyrok sądowy za gwałt) Iredyński ciężko chory (był alkoholikiem) zmarł w wieku czterdziestu sześciu lat, 9 grudnia 1985 w Warszawie). Pochowany został dzięki wsparciu i pomocy przyjaciół i znajomych w katakumbach na Powązkach. Bibliografia
Proza Ryba płynie za mordercą, Kraków, (1959) - pod pseudonimem Umberto Pesco Dzień oszusta, Kraków, (1962) Ukryty w słońcu [w:] Twórczość, 1963, nr 3. Związki uczuciowe, Warszawa, (1970) Człowiek epoki, Kraków, (1971) Manipulacja, Warszawa, (1975) Bajki nie tylko o smoku, Warszawa, (1977) Okno, Warszawa, (1978)
Poezja Wszystko jest obok, (1959) Moment bitwy, (1961) Muzyka konkretna (1971)
Sztuki teatralne Męczeństwo z przymiarką (wyst. 1960) Ostatni odcinek drogi (wyst. 1962) Zejście do piekła (wyst. 1964) Jasełka-moderne (wyst. 1965) Trzecia pierś (wyst. 1975) Żegnaj, Judaszu (wyst. 1971) Dobroczyńca (wyst. 1971) Sama Słodycz (wyst. 1973) Czysta miłość Seans (publ. Dialog 12/1985)
Scenariusze filmowe Śmierć w środkowym pokoju, 1965 reż.: Andrzej Trzos-Rastawiecki Sam pośród miasta , 1965 reż.: Halina Bielińska, obs.: Zbigniew Cybulski Zejście do piekła, 1966 reż.: Zbigniew Kuźmiński obs.: Leon Niemczyk, Witold Pyrkosz, Marek Perepeczko Kardiogram, 1971 reż.: Roman Załuski Anatomia miłości, 1972 reż.: Roman Załuski obs.: Jan Nowicki Przejście podziemne, 1973 debiut reżyserski Krzysztofa Kieślowskiego obs.: Andrzej Seweryn Wejście w nurt, 1978 reż.: Barbara Sass-Zdort Roman i Magda, 1978 reż.: Sylwester Chęciński obs.: Andrzej Seweryn, Jan Englert Ukryty w słońcu, 1980 reż.: Jerzy Trojan obs.: Jan Englert, Kazimierz Kaczor Okno, 1981 reż.: Wojciech Wójcik obs.: Tadeusz Huk, Jan Englert Magiczne ognie, 1983 reż.: Janusz Kidawa
Artykuły i wywiady Reżyser życia, Bartosz Marzec ? Rzeczpospolita, 9 grudnia 2000 Zbaletowany, Joanna Siedlecka ? Rzeczpospolita, 19 marca 2005 Struktura ? z profesor Jadwigą Staniszkis rozmawia Barbara N. Łopieńska ? ResPublica nr 2/2002
Wspomnienia o Iredyńskim Janusz Anderman, Fotografie, Kraków 2002 Stefan Kisielewski, Abecadło Kisiela, Warszawa 1997 Joanna Siedlecka, Wypominki o pisarzach polskich, Warszawa 2004 Joanna Siedlecka, Obława, Warszawa 2005 Roman Śliwonik, Portret z bufetem w tle, Warszawa 2001 Wojciech Wiśniewski, Tego się nie dowiecie w szkole. Z wizytą u pisarzy, Warszawa 1981) |