Kolejna odsłona kultowej serii gier strategicznych o niemal piętnastoletniej tradycji, zaprojektowana przez jednego z najlepszych designerów, jakich zrodziła matka Ziemia – Sida Meiera.

W czwartej części cyklu przyszedł czas na rewolucyjne zmiany, zarówno pod względem wizualnej strony programu, jak i jego zawartości merytorycznej. Jeśli chodzi o ten pierwszy czynnik, programiści z firmy Firaxis Games zastosowali trójwymiarowy silnik Gamebryo, który napędzał również ich poprzedni produkt – Sid Meier’s Pirates! Dzięki niemu, na mapie świata pojawiło się mnóstwo animowanych obiektów, np. zwierząt, które żywo reagują na rozwój kolejnych metropolii. Oczywiście wprowadzono również możliwość operowania zawieszoną nad lądem kamerą, która pozwala zobaczyć wybrany kawałek świata, nie tylko z dowolnego kąta, ale również w dużym zbliżeniu i oddaleniu. Wszystkie cudy świata będą teraz doskonale widoczne na mapie głównej, dzięki czemu gracz nie będzie musiał przekopywać się przez listę miast, aby je odnaleźć.

Interfejs gry uległ maksymalnemu uproszczeniu, dzięki czemu zniknęło wiele zaśmiecających podstawową mapę świata ikonek. Firma Firaxis Games tworząc Sid Meier’s Civilization IV wyposażyła program w ogromną ilość podpowiedzi zrealizowanych w formie tzw. „tooltips”, dzięki czemu gracz, który dotąd nie miał kontaktu z poprzednimi odsłonami cyklu, uzyska szczegółowe informacje na temat każdego aspektu gry, bez żmudnego przeglądania instrukcji obsługi oraz tzw. Civilopedii (wbudowanej do gry encyklopedii, zawierającej wszystkie potrzebne do zabawy wiadomości).

W Sid Meier’s Civilization IV całkowicie zrezygnowano z odgórnego określenia formy rządów, zastępując go przejrzystym systemem polegającym na doborze konkretnych praw i rozporządzeń. Dzięki temu program umożliwia np. stworzenie surowego dla obywateli państwa policyjnego, w którym będzie respektowane prawo do demokratycznych wyborów, albo i nie – wszystko zależy od upodobań gracza. Z innych stałych elementów, charakterystycznych dla poprzedników, z których ostatecznie zrezygnowano, na pierwszy plan wysuwa się likwidacja wygód i luksusów, które w skrajnych wypadkach pomagały podnieść morale nieszczęśliwych mieszkańców państwa. Ten czynnik został całkowicie zastąpiony przez opcję o nazwie „kultura”, która pełni te same funkcje co poprzednik i w dodatku wpływa na ogólny poziom naszej cywilizacji. Ma on olbrzymie znaczenie podczas kontaktu z obcymi nacjami, które przy okazji „nauczyły się” wreszcie przestrzegać zasady nienaruszalności granic. Gracz manewrując opcjami dyplomatycznymi może całkowicie odgrodzić się od przeciwnika pod groźbą wybuchu wojny, lub umożliwić mu wolny handel na terenie swojego terytorium. W Sid Meier’s Civilization IV położono również silny akcent na wątek religijny. Każda nacja, której uda się jako pierwszej odkryć jeden z ważniejszych ruchów związanych z duchowym rozwojem mieszkańców, ustanawia na swoim terytorium święte miasto, które powoli będzie rozszerzało swoje wpływy na inne metropolie. Proces ten można przyspieszyć korzystając z usług misjonarzy. Oczywiście, inne narody będą próbować przekonać część Twoich mieszkańców do swojego własnego wyznania, co może doprowadzić do pojawienia się w kraju mniejszości religijnych.

W Sid Meier’s Civilization IV pojawiły się nowe jednostki (niektóre specyficzne tylko dla jednej cywilizacji), nacje (w sumie 18 narodów), wynalazki oraz surowce, którymi można handlować z przedstawicielami innych państw. Gra zawiera również rozbudowany tryb multiplayer, który pozwala na zabawę w starym stylu – z podziałem na tury, lub w nowym – w czasie rzeczywistym. Tradycyjna rozgrywka dla jednego gracza jest rozgrywana tylko i wyłącznie w tym pierwszym wariancie.