WSTĘP
Polska Rzeczpospolita Ludowa nakładając na swych obywateli powszechny obowiązek obrony, a w szczególności obowiązek pełnienia służby wojskowej, równocześnie troszczy się o to, aby w związku z odbywaniem tej służby ich sytuacja życiowa nie uległa pogorszeniu. W licznych aktach prawnych zawarte są postanowienia przyznające żołnierzom szereg uprawnień i ulg z tytułu pełnienia służby wojskowej.
Praktyka życia wykazuje jednak, że nie wszyscy żołnierze znają swoje uprawnienia, co powoduje niekiedy wiele nieuzasadnionych narzekań i nieporozumień. W codziennej służbie wojskowej dowódcy wszystkich szczebli często spotykają się z różnego rodzaju pytaniami żołnierzy z zakresu tej problematyki. Zainteresowani żołnierze najczęściej zwracają się do swoich bezpośrednich przełożonych licząc na ich radę i pomoc. Często przełożeni, mający udzielić pomocy żołnierzom, nie są w stanie tego uczynić, ponieważ nie zawsze znają dokładnie szczegóły przepisów, które regulują uprawnienia żołnierzy przysługujące im ze strony organów cywilnych, bądź też mają w tym względzie szereg wątpliwości. Stan ten jest zresztą zrozumiały. Zagadnienia regulujące sprawy uprawnień żołnierzy z tytułu pełnienia służby wojskowej normowane są w wielu aktach prawnych oraz obejmują one szeroką i skomplikowaną problematykę prawną.
Aby pomóc dowódcom różnych szczebli a także bezpośrednio zainteresowanym żołnierzom w korzystaniu z przysługujących im uprawnień z tytułu pełnienia służby wojskowej, uważamy za wskazane omówić te problemy w niniejszym opracowaniu w sposób możliwie przystępny. Z uwagi na ściśle zakreślone szczupłe ramy tego opracowania z konieczności musimy ograniczyć się do poruszenia tylko podstawowych zagadnień dotyczących omawianego problemu. Z tych też względów pomijamy omawianie różnego rodzaju świadczeń, które przysługują żołnierzom w związku z pełnieniem przez nich czynnej służby wojskowej od organów wojskowych takie jak: uposażenie, wyżywienie, umundurowanie, zakwaterowanie, pomoc lecznicza, urlopy itp., bowiem – jak się wydaje – zagadnienia te są lepiej znane społeczności wojskowej.
W niniejszym opracowaniu omówiliśmy przede wszystkim szczególne uprawnienia żołnierzy i ich rodzin związane z pełnieniem służby wojskowej, jakie przysługują im od organów spoza wojska. W celu ułatwienia zainteresowanym osobom sięgnięcia wprost do przepisów prawnych przy omawianiu tych uprawnień, zwłaszcza uprawnień o charakterze pieniężnym, bezpośrednio po omówieniu konkretnego uprawnienia podano przepis prawny, który normuje tę sprawę. Ponadto na końcu opracowania zamieszczamy wykaz aktów prawnych normujących uprawnienia omawiane w niniejszym opracowaniu, z podaniem nazwy, daty, pełnego tytułu oraz numeru i pozycji Dziennika Ustaw, Monitora Polskiego lub Dziennika Rozkazów MON, w którym akt ten został ogłoszony.
Jeżeli chodzi natomiast o uprawnienia przysługujące żołnierzom ze strony wojska, omówiliśmy jedynie niektóre z nich i to w wąskim zakresie (wyjątkowo ważne i podstawowe zagadnienia jak: jednorazowe odszkodowanie w razie wypadku w służbie i uprawnienia żołnierzy zwolnionych z wojskowej służby zawodowej).
Sądzić należy, że nawet w tym zakresie niniejsze opracowanie będzie stanowiło dla dowódców różnych szczebli oraz zainteresowanych żołnierzy dużą pomoc w realizacji przysługujących im uprawnień i przez to przyczyni się do należytego spełniania przez nich obowiązku służby wojskowej.
Zagadnienia będące przedmiotem niniejszego opracowania zostały w nim omówione według stanu prawnego obowiązującego w dniu 30 czerwca 1969 r.