Charakterystyka
- Porzeczka czarna
Surowiec
Do celów leczniczych zbiera się wiosną dobrze rozwinięte, zdrowe, zielone liście
i suszy w warunkach naturalnych w cieniu i przewiewie. Otrzymuje się liść porzeczki czarnej -Folium Ribis nigri.
Czasem zbiera się również dojrzałe owoce porzeczki czarnej i suszy w cieniu i przewiewie
lub w suszarni ogrzewanej w temperaturze nie przekraczającej 35°C. Otrzymuje się owoc po-rzeczki czarnej - Fructus Ribis nigri. Owoce wykorzystuje się częściej w gospodarstwie domowym lub przetwórstwie do sporządzania marmolad, dżemów, galaretek i syropu (soku) porzeczkowego. Galaretka i syrop wyrabiane na zimno (bez gotowania) są doskonałym źródłem
witaminy C.
Podstawowe związki czynne
W liściach porzeczki czarnej występują garbniki, pochodne
flawonowe (m.in. rutyna), kwasy organiczne, olejek eteryczny (zawierający α-pinen, mircen,
geraniol, limonen i linalol), ponadto sole mineralne (m.in. sole boru i magnezu).
W owocach znaleziono cukry, kwasy organiczne, w tym kwas askorbowy (witamina C) w
ilości 120 mg% oraz kwas cytrynowy (do 3,5%), antocyjany, pektyny i sole mineralne, obfitujące w bór.
Działanie
Wyciągi z liści porzeczki czarnej pobudzają przesączanie w kłębkach nerkowych
i jednocześnie hamują wchłanianie zwrotne w cewkach, co przypisuje się działaniu
olejku. Słabo zwiększają ilość wydalanego moczu i produktów przemiany materii, w
tym kwasu moczowego. Ponadto działają przeciwzapalnie. Wywierają również nieznaczny
wpływ na poprawę krążenia i czynność serca oraz stopniowy zanik obrzęków. Obserwowano
też nieznaczne działanie napotne. Zawarte w surowcu garbniki i mikroelementy działają
słabo przeciwzapalnie i ściągające na błony śluzowe żołądka i jelit, a także hamują
rozwój drobnoustrojów przewodu pokarmowego.Odwar z liści porzeczki podany zewnętrznie
w postaci płukań i okładów ma działanie ściągające i przeciwbakteryjne.Sok ze świeżych
owoców, oprócz właściwości dietetycznych, działa również wirusobójczo, podobnie jak sok
z owoców porzeczki czerwonej, i dlatego zalecany jest w grypie (np. 1-2 łyżki soku do
szklanki herbaty kilka razy dziennie).
Działania niepożądane
Przetwory z porzeczki czarnej stosowane w zalecanych dawkach leczniczych nie wywierają
szkodliwego działania. Niektóre osoby nie znoszą swoistego zapachu tej rośliny.
Zastosowanie
Odwary z liści porzeczki czarnej stosuje się jako słaby środek moczopędny, najczęściej
w połączeniu z innymi surowcami o podobnym działaniu. Ponadto jako lek przeciwzapalny,
zwłaszcza na pęcherz moczowy. Zaleca się również w nieżycie żołądka i jelit, zwykle w
połączeniu z innymi ziołami. Zewnętrznie stosuje się do płukania w zapaleniu błon śluzowych
jamy ustnej i gardła.

Przetwory
Odwar moczopędny z porzeczki
Zmieszać równe ilości porzeczki czarnej i ziela skrzypu. Zalać 11/2 łyżki ziół 1 szklanką wody
letniej i gotować powoli pod przykryciem 5 min. Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 1/4-1/3
szklanki 2-3 razy dziennie między posiłkami jako środek moczopędny, przeciwzapalny i nieco napotny.
Napar przeciwnieżytowy z porzeczki
Zmieszać równe ilości porzeczki czarnej i liści mięty. Zalać 1 łyżkę mieszanki
11/2 szklanki wody wrzącej i naparzać pod przykryciem 20min. Odstawić na 10 min i przecedzić.
Pić 1/3-1/2 szklanki 2-4 razy dziennie między posiłkami w nieżycie żołądka lub jelit.
Napar przeciwzapalny z porzeczki
Zmieszać równe ilości liści czarnej porzeczki i liści
szałwii. Zalać 1 łyżkę mieszanki 1 szklanką wody wrzącej i naparzać pod przykryciem 15 min.
Odstawić na 15 min i przecedzić. Pić 2-3 łyżki 2-4 razy dziennie między posiłkami w nieżycie
żołądka i jelit. Ten sam napar można stosować do płukania jamy ustnej i gardła.
Zioła moczopędne z porzeczką
Zmieszać po 50 g liści porzeczki czarnej
i kwiatów chabru
bławatka oraz po 25 g kwiatów mniszka,
kwiatów robinii akacjowej i ziela
pięciornika gęsiego.
Zalać 3 łyżki ziół 3 szklankami wody
gorącej. Ogrzać do wrzenia i gotować
powoli pod przy-kryciem 5 min. Odstawić
na 10 min i przecedzić do termosu. Pić
po 1 szklance 3 razy dziennie
między posiłkami w kamicy moczanowej i
dolegliwościach skórnych. Stosuje się
pomocniczo
w gośćcu i dnie (artretyzmie).
Zioła w owrzodzeniu jelit
Zmieszać po 50 g liści porzeczki czarnej, liści podbiału, liści
babki lancetowatej i liści pokrzywy oraz po 25 g liści mięty pieprzowej, ziela dziurawca i ziela
rdestu ptasiego. Wsypać do termosu 2-3 łyżki ziół i zalać 2 1/2 szklanki wody wrzącej. Za-mknąć i pozostawić na 1 godz. Pić 2/3 szklanki 3 razy dziennie między posiłkami jako środek
przeciwbiegunkowy, przeciwzapalny i przeciwkrwotoczny, zwłaszcza we wrzodziejącym
zapaleniu jelita grubego, z codziennym stosowaniem wlewów doodbytniczych z ziół.
Jednocześnie z naparem przyjmować po tabletce witaminy B1 i po drażetce witaminy C.
Kompres ziołowy na odbyt
Zmieszać równe ilości czarnej porzeczki,
liści babki lancetowa-tej i kwiatów
nagietka. Zwilżyć obficie wodą 2-3 łyżki
ziół, ogrzać w naczyniu, owinąć w
płótno lub gazę i po ostudzeniu do temp.
około 35°C przyłożyć na odbyt w pozycji
leżącej na
brzuchu. Trzymać możliwie długo.
Następnie odbyt osuszyć i posmarować
maścią lub olejem
nagietkowym bądź maścią Tormentiol albo
Dermosan. Powtarzać na przemian z
nasiadówkami
co drugi dzień wieczorem przez 2-3
tygodnie w żylakach odbytu i w
szczelinie odbytu.

FOTO








|