Wybór i opracowanie: Juliusz W. Gomulicki
Każda spośród czterech zamieszczonych tu komedii Norwida ma nieco inny charakter, niezależnie nawet od tej okoliczności, że dwie spośród nich to sztuki „całospektaklowe” (
Aktor i
Pierścień), dwie dalsze zaś — miniatury dramatyczne (
Noc i
Miłość-czysta).
Główna różnica nie na ich rozmiarze polega jednak, ale na ich zasadniczym charakterze, silnie odczuwanym przez autora, który jedynie pierwszą i ostatnią z tych sztuk opatrzył etykietą „komedia”, gdy tymczasem
Aktora nazwał „komediodramą” (zgodnie ze swymi słowami, że „tragedia jest w historii, a w życiu jest drama z komedią”), czyli kunsztownym wykrzyżowaniem elementów lekkich z poważnymi (buffo i serio),
Pierścieniowi zaś (który, podobnie jak i
Aktor, należy do rodzaju tzw. komedii wysokiej) nadał oryginalne miano „tragedii białej” nie zbroczonej bowiem krwią, czyli — inaczej mówiąc — nie zakończonej na scenie katastrofą (wręcz przeciwnie nawet!), spodziewaną jednak, zgodnie z zapowiedzią autora, w jakimś terminie późniejszym.
Jeśli chodzi o przedrukowane tu miniatury, to
Noc najlepiej przylega do
Aktora — w obu sztukach bowiem tragiczny splot przypadków kończy się rozwiązaniem pozytywnym —
Miłość-czysta zaś do
Pierścienia, i w tej miniaturze bowiem, i w tamtej „białej tragedii” rzekomy happy end to jedynie chwilowe złudzenie, przesłaniające dalszą przyszłość, nie tak różową bynajmniej, jak by się to wydawało tym wszystkim, którzy by poważnie potraktowali zamieniane w nich słowa i gesty.
Norwid wyraźnie zresztą perspektywę, tę zasygnalizował: w
Pierścieniu — scena, fajerwerkową (a „pierścień” to wtedy przecież „zero”!), w
Miłości-czystej zaś samym choćby (pełnym) tytułem tej miniatury, kojarzącym wzniosłe uczucie z modnymi zabiegami higienicznymi.
Każdy też czytelnik subtelnych i piekielnie „cienkich” komedii Norwida powinien wziąć sobie za klucz do ich rozumienia tytuł słynnego w swoim czasie utworu dramatycznego Grabbego:
Żart, ironia, satyra oraz głębsze znaczenie.
Zwłaszcza zaś — to „głębsze znaczenie”.
- I
- Uwagi edytora 6
- NOC TYSIĄCZNA DRUGA. Komedia w jednym akcie. 1850 7
- AKTOR (Komediodrama) 35
- Akty I—III (red. II — 1867) 37
- Epod (red. I — 1861) 127
- PIERŚCIEŃ WIELKIEJ DAMY, CZYLI EX-MACHINA-DUREJKO. Tragedia we trzech aktach. 1872 133
- MIŁOŚĆ-CZYSTA U KĄPIELI MORSKICH. Komedia (ok. 1880) 243
- II
- Uwagi edytora 273
- WANDA. Rzecz w obrazach sześciu. 1851 271
- KRAKUS, KSIĄŻĘ NIEZNANY. Tragedia (1851, uzup. 1861) 250
- III
- Uwagi edytora 360
- SŁODYCZ. Tragedia w scenie jednej (1855 lub 1835) 361
- KLEOPATRA I CEZAR. Tragedia historyczna [Sceny wybrane] (ok. 1870, przered, 1878) 371
- IV
- Uwagi edytora 442
- Z SZEKSPIRA. [Dwie sceny z tragedii Hamlet]. 1855 445
- Głosy o dramatach i teatrze Cypriana Norwida 453
- Nota edytorska 475
- Przypisy 479
- Słownik 501
Gato
Seria: Cyprian Norwid — Pisma wybrane
508 str., oprawa twarda płócienna, tłoczenia, złocenia, format 130x200
Stan: b. dobry
Wyd.: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1968
(wydanie 1!)
ISBN: -
